Omdenken: ketensamenwerking in de Supply Chain

Samenwerking binnen de Supply Chain

Tijdens of vlak na een crisis is omdenken een veelgehoorde kreet. Tijd voor reflectie en de nieuwe werkelijkheid. Maar geldt dat ook voor de supply chain? En wat kan IT bijdragen?

Alistar neemt je mee in de mogelijkheden van samenwerking, duurzaamheid en ethiek in de supply chain. En ja, ook op het gebied van finance is er met omdenken nog veel te winnen!

Verandering van tijdperk in de logistiek

Samenwerking in de supply chain is geen kwestie van “het economisch belang even niet vooropstellen”. Sterker nog, samenwerking in de supply chain is een krachtig middel om kosten te besparen. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat deze vorm van samenwerking door medewerkers als leuker en duurzamer wordt ervaren.  

Volgens Jan Rotmans (hoogleraar aan de Erasmus Universiteit Rotterdam) leven we niet in een tijdperk van verandering, maar in een verandering van tijdperk en kantelt de samenleving naar een decentrale, van onderop gestuurde netwerksamenleving. Deze transitie is volgens hem onomkeerbaar. Het gaat om een fundamentele omslag in denken, organiseren en handelen. Technologie is hierin noodzakelijk, maar juist persoonlijke transitie, geduld en vertrouwen zijn belangrijk. Geldt dit ook voor de supply chain? 

Ja, de noodzaak van ketensamenwerking in de supply chain werd dit jaar pijnlijk duidelijk door de Suezblokkade. Iedere dag dat het Suezkanaal geblokkeerd was, liep er voor 9 miljard dollar aan goederen vertraging op. Ad hoc werd er een ‘Suez-overleg’ opgezet, een overlegorgaan om terminals te ondersteunen bij de afhandeling van de vertraagde containerschepen.

Dit overleg leidde tot een beter gebruik van de bestaande infrastructuur buiten de terminals, iets wat met ketensamenwerking al veel eerder gerealiseerd had kunnen worden. Door een gebrek aan onderlinge communicatie zijn de gevolgen nog steeds merkbaar.

Lange termijn denken in de Supply Chain

Als ketensamenwerking zo’n krachtig middel is, waarom wordt dit dan niet vaker en beter toegepast in de supply chain? Het antwoord is: kortetermijndenken en een gebrek aan vertrouwen.

Bedrijven zijn hun echte missie vaak vergeten, al staat die nog zo prominent op hun website. Ze concentreren zich vaak vooral op het maximaliseren van winst. Dit kan door aan de inkoopkant leveranciers “uit te knijpen” en aan de productiekant in te leveren op kwaliteit.

Op korte termijn kan dit het gewenste financiële resultaat opleveren, maar wanneer bedrijven zich richten op hun missie, zorgt dit op de lange termijn voor meer continuïteit. Logischerwijs komt dit ook het resultaat ten goede.

Streven voor Customer Excellence in de keten

In de supply chain van toeleveranciers, fabrikanten, groothandels en retailers is er sprake van tegengestelde belangen en is de coördinatie tussen autonome organisaties een uitdaging. Zelfs binnen de bedrijfsmuren is het vaak lastig om de interne supply chain (inkoop-verkoop) op één lijn te krijgen.

Voor het creëren van een gezamenlijk gevoel voor verlies, winst en risico is een andere vorm van communicatie nodig: een cultuur van openheid, transparantie en onderling vertrouwen. Partijen stellen zich kwetsbaar op, zodat eventuele problemen breed worden gedeeld en samen worden opgelost. 

Volgens Jack van der Veen (hoogleraar Supply Chain Management aan Nyenrode) is Operational Excellence niet meer bruikbaar in de supply chain en moeten we Customer Excellence nastreven. Het uitgangspunt hierbij is dat de supply chain altijd klantgericht is. Maar hoe werkt dat?

Ketensamenwerking in de praktijk

Het werken op basis van vertrouwen is een absolute voorwaarde voor ketensamenwerking. Daarnaast spelen begrippen als ‘eerlijk’, ‘integer’, ‘transparant’ en ‘open’ een grote rol. Maar er is ook ketenregie nodig: gezag in plaats van macht en informatiedeling moet gefaciliteerd worden.
 
Informatie delen door digitalisering (Supply Chain-portal) zorgt bij langetermijnrelaties voor een win-winsituatie, met name door leereffecten waardoor voortdurende procesverbetering kan plaatsvinden. Op deze manier wordt ook verspilling (kosten en inspanning) tegengegaan. 

Binnen de klassieke verhoudingen moet de opdrachtnemer de opdracht van de opdrachtgever uitvoeren en streven beide partijen hun eigen belang na. Omdat er sprake is van informatie-asymmetrie (de opdrachtnemer heeft de meeste kennis en informatie), is de opdrachtnemer in het voordeel en kan deze beslissingen nemen waarbij het risico voor rekening van de opdrachtgever is, zonder dat deze dit volledig kan doorzien.

Om dit te voorkomen kan de opdrachtgever aanbesteden om de beste deal te krijgen, contracten opstellen waarin alles wordt vastgelegd en contractmanagement uitvoeren om de opdrachtnemer te controleren en aan de afspraken te houden. 

Bij ketensamenwerking op de lange termijn zijn deze maatregelen minder noodzakelijk. Uiteraard moeten er afspraken worden gemaakt, maar door transparantie en een gezamenlijk (klantgericht) doel kunnen partijen – die niet gelijk, maar wel gelijkwaardig zijn – een efficiencyslag maken.

Een concreet voorbeeld is een fabrikant die met behulp van een Supply Chain-portal zowel zijn toeleveranciers als vaste klanten (groothandel) inzicht geeft in zijn logistieke processen. Door deze ketensamenwerking ontstaat een efficiencyverbetering voor alle partijen en is er meer focus om de retailer en/of consument sneller en beter te bedienen. Een echte win-win-winsituatie.